Լուսանկարը կարող է ծնվել ամենասովորական շարժումից․ բարձրացնում ենք հեռախոսը՝ մայրամուտը ֆիքսելու համար։ Մեկ հպում, և վայրկյաններ անց պատկերն արդեն էկրանին է։ Կարող ենք մշակել այն, ուղարկել ընկերոջը կամ հրապարակել համացանցում, մինչ երկինքը դեռ չի հասցրել փոխել իր գույները։
Տպագրությունը լուսանկարին այլ կյանք է տալիս։ Լույսը վերածվում է ներկի։ Լուսարձակող էկրանի փոխարեն հայտնվում է մակերես, որին կարելի է դիպչել, որը կարելի է շրջանակել, ծալել կամ տեղադրել ալբոմում։ Այս ծանոթ փոխակերպման հետևում մի ամբողջ ճանապարհ է՝ թվային տվյալներից ու գույներից մինչև նյութերի ընտրություն և ստեղծագործական որոշումներ։
Այդ ճանապարհը հասկանալն օգնում է պարզել, թե ինչու են որոշ տպված պատկերներ հիացնում, իսկ մյուսներն անսպասելիորեն տարբերվում էկրանին տեսածից։
Առաջին կանգառը՝ որսալ լույսը
Լուսանկարի ճանապարհը սկսվում է այն պահին, երբ լույսն անցնում է տեսախցիկի օբյեկտիվի միջով և հասնում լուսազգայուն սենսորին։ Վերջինս գրանցում է լուսային ազդանշանները, որոնք տեսախցիկը վերածում է թվային տվյալների։
Ստացված պատկերը կազմված է ցանցաձև դասավորված պիքսելներից։ Յուրաքանչյուր պիքսել պարունակում է գույնի մասին տեղեկություն։ Միասին դրանք ձևավորում են մեզ ծանոթ մանրամասները՝ դեմք, լեռնային բնապատկեր, ձեռագիր ցուցանակ։
Պիքսելների քանակն ազդում է այն բանի վրա, թե որքան մանրամասն կարող է լինել պատկերը։ Սակայն դրանց մեծ թիվը չի լուծում բոլոր խնդիրները։ Սխալ ֆոկուսը, տեսախցիկի շարժումը, վատ լուսավորությունը կամ ֆայլի ուժեղ սեղմումը կարող են նվազեցնել լուսանկարի որակը դեռևս տպագրությունից շատ առաջ։
Ուստի որակյալ տպված լուսանկարը սկսվում է որակյալ սկզբնաղբյուրից։ Որքան հստակ է բնօրինակը և ճիշտ է ընտրված լուսակայումը, այնքան ավելի մեծ են հետագա մշակման հնարավորությունները։
Պատկերին վերջնական տեսք տալը
Թղթին հասնելուց առաջ պատկերը հաճախ մշակվում է խմբագրման ծրագրում։ Այստեղ լուսանկարիչներն ու դիզայներները կարգավորում են պայծառությունը, հակադրությունը, գունային հավասարակշռությունն ու կոմպոզիցիան։
Մշակումը կարող է գրեթե աննկատ լինել․ օրինակ՝ մի փոքր լուսավորել ստվերները, որպեսզի դեմքը տեսանելի դառնա, կամ հեռացնել փակ տարածքում արված լուսանկարի կապտավուն երանգը։ Այն կարող է նաև արտահայտիչ լինել՝ սովորական տեսարանը դարձնելով դրամատիկ կամ երազային։
Տպագրության նախապատրաստելիս հատուկ ուշադրություն է պահանջում կադրումը։ Լուսանկարի կողմերի հարաբերակցությունը կարող է չհամապատասխանել ընտրված թղթի համամասնություններին։ Ամբողջ թերթը պատկերով լցնելու համար երբեմն անհրաժեշտ է կտրել լուսանկարի մի մասը։ Իսկ պատկերը լիովին պահպանելու դեպքում եզրերին կարող են դատարկ դաշտեր մնալ։
Կադրումը նախապես ստուգելն օգնում է խուսափել տհաճ անակնկալներից, օրինակ՝ կտրված տանիքից կամ եզրին չափազանց մոտ հայտնված դեմքից։
Նույնքան օգտակար է չմշակված բնօրինակը պահպանելը։ Դա հնարավորություն է տալիս պատրաստել տպագրական տարբերակներ՝ առանց սկզբնական ֆայլն ամեն անգամ փոփոխելու։
Երբ լուծաչափը հանդիպում է իրական չափերին
Հեռախոսի էկրանին հստակ երևացող պատկերը մեծացնելիս կարող է աղոտ դառնալ։ Պատճառը հաճախ այն է, թե ինչպես են դրա պիքսելները բաշխվում տպվող մակերեսի վրա։
Տպագրության համար պատկերի լուծաչափը սովորաբար արտահայտվում է մեկ դյույմին բաժին ընկնող պիքսելների քանակով՝ PPI։ Եթե 3000 պիքսել լայնությամբ լուսանկարը տպենք 10 դյույմ լայնությամբ, յուրաքանչյուր դյույմին բաժին կհասնի 300 պիքսել։ Նույն պատկերը 20 դյույմ լայնությամբ տպելիս այդ խտությունը կնվազի մինչև 150 PPI։
Մոտիկից դիտվող, մանրամասներով հարուստ տպված պատկերների համար հաճախ ընդունվում է մոտ 300 PPI ցուցանիշը։ Սակայն անհրաժեշտ լուծաչափը կախված է պատկերից, տպագրության եղանակից և դիտման հեռավորությունից։ Սենյակի մյուս ծայրից դիտվող մեծ պաստառի և ձեռքում պահվող լուսանկարի պահանջները տարբեր են։
Տպիչի բնութագրերում կարող է նշվել նաև DPI-ն՝ մեկ դյույմին բաժին ընկնող տպագրական կետերի քանակը։ Այն նկարագրում է տպիչի ստեղծած կետերը և նույնը չէ, ինչ պատկերի պիքսելների քանակը։
Ինչու են գույները փոխվում ճանապարհին
Գույնը տպագրության ամենամեծ անակնկալներից մեկն է։
Էկրանները պատկերը ստեղծում են լույսի միջոցով՝ սովորաբար օգտագործելով կարմիր, կանաչ և կապույտ գունային ալիքները՝ RGB։ Թուղթն անդրադարձնում է իր վրա ընկնող լույսը։ Տպագրական բազմաթիվ գործընթացներում կիրառվում են ցիան, մաջենտա, դեղին և սև ներկերը՝ CMYK, իսկ որոշ ֆոտոտպիչներ օգտագործում են նաև լրացուցիչ թանաքներ։
Այս համակարգերը վերարտադրում են գույների տարբեր տիրույթներ։ Էկրանին երևացող վառ կապույտը կամ հագեցած կանաչը կարող է ճշգրիտ համարժեք չունենալ տպագրության ընտրված եղանակի դեպքում։
Էկրանի պայծառությունը ևս բարդացնում է խնդիրը։ Չափազանց պայծառ մոնիտորի վրա մշակված պատկերը թղթի վրա կարող է անսպասելիորեն մուգ երևալ։
Գույների կառավարումն օգնում է արդյունքն ավելի կանխատեսելի դարձնել։ Գունային պրոֆիլները նկարագրում են, թե սարքերն ու տպագրական որոշակի պայմաններն ինչպես են վերարտադրում գույները՝ ծրագրերին օգնելով կատարել համապատասխան փոխակերպումներ։ Եթե տպարանը տրամադրում է ֆայլի նախապատրաստման հրահանգներ կամ որոշակի գունային պրոֆիլ, դրանց հետևելը նվազեցնում է փորձարկումների անհրաժեշտությունը։
Թուղթը դառնում է պատկերի մի մասը
Թուղթը պարզապես ֆոն չէ։ Դրա հյուսվածքը, ծածկույթը, խտությունն ու սեփական երանգն ազդում են պատկերի տեսքի և ընկալման վրա։
Փայլուն թուղթը հաճախ ապահովում է ընդգծված հակադրություն և հագեցած գույներ, ուստի այն տարածված ընտրություն է վառ լուսանկարների համար։ Սակայն որոշակի լուսավորության պայմաններում դրա անդրադարձնող մակերեսը կարող է շողալ և խանգարել դիտմանը։
Անփայլ թուղթը պատկերին ավելի մեղմ տեսք է հաղորդում և ավելի քիչ է անդրադարձնում լույսը։ Արտահայտված հյուսվածքով գեղարվեստական թուղթը կարող է յուրահատուկ բնույթ հաղորդել նկարազարդումներին, սև-սպիտակ լուսանկարներին կամ ավանդական արվեստի գործեր հիշեցնող պատկերներին։
Նույնիսկ թղթի երանգն է կարևոր։ Ավելի տաք երանգով թերթը կարող է նրբորեն փոխել լուսավոր հատվածների ընկալումը, մինչդեռ վառ սպիտակ հիմքն այլ տպավորություն է ստեղծում։
Հետևաբար թղթի ընտրությունը ստեղծագործական որոշում է։ Երկու տարբեր մակերեսների վրա տպված նույն լուսանկարը կարող է երկու տարբեր տրամադրություն փոխանցել։
Տպագրության պահը
Երբ ֆայլը պատրաստ է, տպիչը թվային հրահանգները վերածում է թղթի վրա տեսանելի հետքերի։
Շիթային տպիչը մակերեսին տեղադրում է թանաքի փոքրիկ կաթիլներ։ Լազերային տպիչն օգտագործում է տոներ, որը փոխանցվում է թղթին և ամրացվում ջերմության միջոցով։ Լուսանկարչական ու արդյունաբերական այլ տեխնոլոգիաներ գործում են այլ սկզբունքներով՝ համապատասխանելով տարբեր նյութերի և նպատակների։
Կարգավորումները պետք է համապատասխանեն ցանկալի արդյունքին։ Թղթի տեսակը, տպագրության որակը, մասշտաբավորումն ու գույների կառավարումը միասին ազդում են վերջնական պատկերի վրա։
Մեծ ձևաչափով տպելուց առաջ հաճախ արժե փոքր փորձնական տպվածք ստանալ։ Այն կարող է բացահայտել էկրանին աննկատ խնդիրներ՝ չափազանց մուգ ստվերներ, չափից ավելի ընդգծված սրություն կամ կադրում ազատ տարածքի պակաս։
Նոր կյանք՝ էկրանից դուրս
Տպագրությունից հետո պատկերը հայտնվում է այլ միջավայրում։ Ցերեկային լույսը, տան լամպերի տաք լուսավորությունն ու ցուցասրահի լույսերը կարող են տարբեր կերպ փոխել դրա տեսքը։ Հպումները, շրջանակման նյութերը, խոնավությունն ու արևի լույսը նույնպես ժամանակի ընթացքում կարող են ազդել տպվածքի վիճակի վրա։
Պահպանման և ցուցադրման ճիշտ պայմաններն օգնում են երկարացնել դրա կյանքը։ Կարևոր է նաև նյութերն ընտրել՝ հաշվի առնելով, թե որքան երկար պետք է պահպանվի պատկերը։
Սակայն տպված լուսանկարի գրավչությունը տեխնիկական որակով չի սահմանափակվում։ Ֆիզիկական պատկերը տեղ է գտնում առօրյա կյանքում։ Այն դրվում է գրասեղանին, ճամփորդում նամակի հետ կամ դառնում պատի հարազատ մի մասը։
Մայրամուտը, որը սկսվել էր էկրանին մեկ հպումից, այժմ ձեռք է բերում կշիռ, հյուսվածք և իր տեղը մեր կյանքում։