Հայկական մշակույթում երեխայի զարգացման յուրաքանչյուր փուլ նշվում է
յուրահատուկ ձևով, բայց կա մի տոն, որը լի է հատուկ ուրախությամբ և
հրաշքով՝ Ատամհատիկը՝ մանկան առաջին ատամի տոնը: Սա ոչ թե պարզապես
ընտանեկան տոնակատարություն է, այլ ամբողջական արարողություն՝ լի
խորհրդանշաններով և բարի մաղթանքներով:
Փոքրիկ Անին նոր էր սկսել ճանաչել աշխարհը, երբ նրա տատիկ Աստղիկը նկատեց
երկար սպասված առաջին ատամիկը: Հայկական ընտանիքներում այս
իրադարձությունը իսկական տոն է: Ըստ ավանդույթի, պետք էր շտապ սկսել
պատրաստվել Ատամհատիկին: Տատիկը հանեց հին սփռոցը՝ հայկական
զարդանախշերով ասեղնագործված, իսկ Անիի մայրը՝ Մարինեն, սկսեց կազմել
հյուրերի ցուցակը:
Տոնի գլխավոր տարրը ցորենի և այլ հատիկների հետ կապված հատուկ ծեսն է:
Դրանք եփում են, ավելացնում ընկույզներ, չիր և դնում մեծ սկուտեղի վրա:
Այս ավանդական սկուտեղը խորհրդանշում է առատությունն ու բարօրությունը:
Բայց ժամանակակից ընտանիքները հաճախ հարց են տալիս՝ ինչպե՞ս այս հին
սովորույթը դարձնել հասկանալի և հետաքրքիր նոր սերունդների համար:
Եվ այստեղ օգնության է գալիս մի զարմանալի օգնական՝ Ատամհատիկի մասին
մանկական գիրքը: Նրանում գունավոր պատկերները ցույց են տալիս
արարողության յուրաքանչյուր քայլը, իսկ պարզ ու բարի ոտանավորները
բացատրում են տոնի բոլոր տարրերի իմաստը: Նույնիսկ ամենափոքր հյուրերը
կարող են թերթել էջերը և իմանալ, թե ինչու են ցորեն ցանում մանկան գլխին,
և ինչ են նշանակում սկուտեղի վրայի այս բոլոր հետաքրքիր իրերը:
Տոնի օրը Անիի տունը լցվեց հյուրերով: Տատիկ Աստղիկը թոռնիկի առջև դրեց
տարբեր իրերով սկուտեղը՝ գրքով, գրիչով, մկրատով, սանրով: Ըստ
ավանդույթի, առաջին իրը, որը կընտրի մանուկը, կհուշի նրա ապագա
մասնագիտությունը: Բոլորը շունչները պահեցին, երբ Անին ձեռքը մեկնեց… և
ընտրեց գիրքը:
“Գիտնական կդառնա”, – ուրախությամբ բացականչեց տատիկը, իսկ հյուրերը
համաձայն գլխով արեցին: Մարինեն այդ պահին ձեռքում պահում էր Ատամհատիկի
մասին այն մանկական գիրքը, որն օգնել էր նրան կազմակերպել տոնը: Նա
մտածեց, թե որքան կարևոր է պահպանել ավանդույթները՝ փոխանցելով դրանք
ժամանակակից երեխաներին հասկանալի պատկերների և պատմությունների միջոցով:
Տոնը շարունակվում էր: Հյուրերը երգում էին ավանդական երգեր,
պատմություններ էին պատմում, իսկ երեխաները հետաքրքրությամբ դիտում էին
գրքի նկարազարդումները, որոնք ցույց էին տալիս, թե ինչպես էր անցկացվում
Ատամհատիկը հին ժամանակներում: Գրքի շնորհիվ տոնը դարձավ ոչ միայն ուրախ
իրադարձություն, այլև կարևոր մշակութային դաս բոլոր ներկաների համար:
Այսօր ավելի ու ավելի շատ երիտասարդ հայկական ընտանիքներ են բացահայտում
հին ավանդույթները ժամանակակից փոխանցման եղանակների հետ միավորելու
ուրախությունը: Ատամհատիկի մասին գրքերը դառնում են ոչ թե պարզապես նվեր,
այլ իսկական ընտանեկան գանձ, որն օգնում է պահպանել և փոխանցել
մշակութային ժառանգությունը սերնդեսերունդ:
Գուցե հենց հիմա, երբ դուք կարդում եք այս տողերը, ձեր ընտանիքում
մեծանում է փոքրիկ, ով շուտով կուրախացնի ձեզ իր առաջին ատամիկով:
Մտածեք, թե որքան կարևոր է այս պահը դարձնել յուրահատուկ, իմաստով և
ուրախությամբ լի: Չէ՞ որ ավանդույթների մասին գրքի յուրաքանչյուր էջ
կամուրջ է անցյալի և ապագայի միջև, որը մենք կառուցում ենք մեր երեխաների
համար: