Հեռախոսի մեջ կարող է մի ամբողջ գրադարան տեղավորվել։ Կայքը կարող է հրատապ լուրը հրապարակել դեռ այն պահին, երբ թերթը նույնիսկ տպագրության չի ուղարկվել։ Ընկերությունը կարող է վայրկյանների ընթացքում համացանցում թարմացնել իր գները, իսկ հրավերը՝ հասնել աշխարհի մյուս ծայրը՝ առանց փոստային նամականիշի։ Այս առավելությունների պայմաններում ժամանակին միանգամայն տրամաբանական էր թվում ենթադրությունը, թե էկրանները վաղ թե ուշ տպագրությունն ավելորդ կդարձնեն։
Սակայն առօրյա մի ծանոթ իրավիճակ ավելի բարդ պատկեր է բացահայտում։ Մարդը հավելվածով գիրք է պատվիրում, ստանում այն տպագիր գրություններով տուփի մեջ, բացում թղթե նոթատետրի կողքին, ապա լուսանկարում հավանած էջը՝ համացանցում կիսվելու համար։ Թվային տեխնոլոգիաներն ուղեկցում են այս ամբողջ ընթացքը, բայց տպագիր արտադրանքը շարունակում է դրա մասը լինել։
Սխալն այն ենթադրությունն էր, թե տեղեկատվության բոլոր կրիչները նույն խնդիրն են լուծում։ Էկրանները հրաշալի են արագության, հասանելիության, որոնման և փոխգործակցության տեսանկյունից։ Տպագիր նյութն առաջարկում է ֆիզիկական ներկայություն, ընթերցանության հստակ սահմանված տարածք և ինչ-որ բան տվյալ պահից ավելի երկար պահպանելու հնարավորություն։ Տեխնոլոգիաները փոխեցին այն պատճառները, որոնց համար մենք տպագրում ենք։ Բայց չվերացրին դրանք։
Տեղեկատվության փոխանցումը տպագրության գործառույթներից միայն մեկն է
Տպագրության անհետացումը կանխատեսելիս մարդիկ հաճախ այն դիտարկում էին առաջին հերթին որպես տեղեկատվություն փոխանցելու միջոց։ Եթե էկրանը կարող էր նույն բառերը հասցնել ավելի արագ և ավելի էժան, թվում էր, թե թուղթն այլևս գրեթե ոչինչ չունի առաջարկելու։
Որոշ կիրառությունների դեպքում այս տրամաբանությունը համոզիչ էր։ Տպագիր տեղեկատուն պակաս օգտակար է դառնում, երբ առցանց որոնումը միանգամից տրամադրում է և՛ հեռախոսահամարը, և՛ հասցե հասնելու երթուղին։ Հաճախ փոփոխվող ժամանակացույցն ավելի հեշտ է թարմացնել թվային ձևաչափով։ Իսկ որոշ փաստաթղթեր ընդհանրապես թղթի վրա տեղափոխելու կարիք չկա։
Սակայն խոհարարական գիրքը, հարսանեկան հրավերը, թանգարանային կատալոգն ու ապրանքի պիտակը պարզապես բառեր չեն փոխանցում։ Դրանք օգնում են առօրյա գործողություններ կատարել, արտահայտում են ինքնություն, նշանավորում կարևոր առիթներ և մարդկանց ուղղորդում ֆիզիկական տարածքում։ Դրանց օգտակարությունը մասամբ կախված է այն բանից, թե որտեղ են գտնվում և ինչպես են մարդիկ օգտվում դրանցից։
Խոհարարական գիրքը կարելի է բաց պահել խմորի ամանի կողքին։ Հրավերը կարելի է ամրացնել սառնարանին, որպեսզի հիշեցնի մոտեցող տոնի մասին։ Կատալոգը կարող է պահպանել ցուցահանդեսի մասին հիշողությունը նույնիսկ այն ժամանակ, երբ դրա կայքն արդեն փոխվել է։ Տեղեկատվությունը փոխարինելը միշտ չէ, որ նշանակում է փոխարինել դրա հետ առնչվելու ամբողջ փորձառությունը։
Ֆիզիկական ձևը փոխում է ընկալումը
Տպագիր առարկան ունի քաշ, մակերեսի հյուսվածք, չափեր և եզրեր։ Դրանք կարող են պարզապես ձևավորման մանրամասներ թվալ, բայց ազդում են այն բանի վրա, թե ինչպես է մարդն ընկալում բովանդակությունը։
Բավական է համեմատել հեռախոսով լուսանկարչական պորտֆոլիո դիտելը և խնամքով հրատարակված լուսանկարչական ալբոմ թերթելը։ Հեռախոսում պատկերը նույն միջավայրում է ծանուցումների, կառավարման կոճակների և հաջորդիվ հայտնվող բովանդակության հետ։ Գրքում դիզայները կարող է որոշել պատկերի չափը, այն շրջապատող ազատ տարածությունը, թղթի մակերեսը և հանդիպակաց էջի հետ կապը։
Այս տարբերակներից ոչ մեկն ինքնաբերաբար մյուսից լավը չի դառնում։ Հեռախոսը հեշտացնում է աշխատանքը գտնելն ու դրանով կիսվելը։ Գիրքը դրան տալիս է որոշակի նյութական ձև։
Այս տարբերությունը կարևոր է հրատարակիչների, արվեստագետների և ապրանքանիշերի համար։ Չկավճապատված թուղթը, կտորապատ կազմը կամ նուրբ դաջվածքը կարող են ընդգծել բովանդակության բնույթը։ Նյութերը դառնում են հաղորդակցության մաս։ Երբ այս ընտրությունները ծառայում են հստակ նպատակի, տպագրությունն առաջարկում է մի բան, որը թվային պատկերը կարող է ցույց տալ, բայց չի կարող ամբողջությամբ վերարտադրել։
Տպագիր էջը ուշադրության համար սահմանված տարածք է ստեղծում
Էկրանը հազվադեպ է ծառայում միայն մեկ նպատակի։ Նույն սարքը կարող է միաժամանակ լինել աշխատասենյակ, հեռուստացույց, առևտրի կենտրոն, լուսանկարչական սարք և ընկերների հետ շփման միջոց։ Դրանով կարդալը հաճախ նշանակում է գտնվել ուշադրության համար մրցող հնարավորություններով լի միջավայրում։
Տպագիր էջի վրա ընթերցումից շեղվելու ներկառուցված առիթներն ավելի քիչ են։ Պարբերությունը նոր ներդիր չի բացում։ Լուսանկարը տեսանյութ չի գործարկում։ Ամսագիրն ունի հաջորդականություն և վերջին էջ, նույնիսկ եթե ընթերցողն ինքն է ընտրում, թե ինչ հերթականությամբ կարդա նյութերը։
Սա չի նշանակում, որ թուղթը երաշխավորում է կենտրոնացում, իսկ թվային ընթերցանությունն անպայման մակերեսային է։ Գիրքը կարելի է պարզապես աչքի անցկացնել, իսկ առցանց էսսեն՝ մանրակրկիտ ուսումնասիրել։ Տարբերությունն այն պայմանների մեջ է, որոնք առաջարկում է յուրաքանչյուր ձևաչափ։
Համացանցին միացված սարքից հանգստանալ ցանկացող մարդու համար տպագիր նյութը նման սահման ստեղծելու գործնական միջոց է։ Ընթերցանությունը ձեռք է բերում որոշակի միջավայր՝ բազկաթոռ, լամպ, գիրք և դրա համար առանձնացված ժամանակ։ Այդ պարզությունը կարող է արժեքավոր լինել հենց այն պատճառով, որ մնացած այնքան շատ գործողություններ կատարվում են էկրանների միջոցով։
Տպագրությունը միայն գրքերն ու թերթերը չեն
Տպագրության ապագայի մասին քննարկումները հաճախ կենտրոնանում են հրատարակչության վրա։ Թերթերն ու ամսագրերը մշակութային կյանքի տեսանելի մասն են, ուստի դրանց տպաքանակների փոփոխությունները հեշտությամբ ընկալվում են որպես ամբողջ ոլորտի վիճակի ցուցիչ։
Սակայն տպագրությունն առկա է նաև փաթեթավորման, պիտակների, պաստառների, հրահանգների, ճաշացանկերի, ցուցահանդեսային վահանակների և ցուցանակների վրա։ Այս կիրառություններն արձագանքում են ֆիզիկական աշխարհում գոյություն ունեցող կարիքներին։
Առաքվող տուփը պետք է հնարավոր լինի նույնականացնել։ Տարային անհրաժեշտ է պիտակ, որն օգնում է գնորդին հասկանալ դրա պարունակությունը։ Այցելուներին տարածքում կողմնորոշվելու համար ցուցանակներ են պետք։ Ցուցահանդեսում տեղեկությունը պետք է տեղադրված լինի այն առարկաների կողքին, որոնք մարդիկ եկել են տեսնելու։
Այս գործառույթներից մի քանիսը կարելի է լրացնել կամ փոխարինել թվային էկրաններով, սակայն համապատասխան ձևաչափի ընտրությունը կախված է իրավիճակից։ Առարկային ամրացված փոքր պիտակը կարող է ավելի գործնական լինել, քան առանձին էկրանը։ Տպագիր քարտեզն աշխատում է առանց լիցքավորված մարտկոցի կամ համացանցային կապի։
Հետևաբար հարցն ավելի լայն է, քան այն, թե մարդիկ նախընտրում են թուղթը, թե սարքերը։ Կարևոր է հասկանալ՝ որ ձևն է տեղեկատվությունն օգտակար դարձնում հենց այն վայրում և պահին, երբ մարդն ունի դրա կարիքը։
Թվային տեխնոլոգիաներն էլ են տպագրելու առիթներ ստեղծում
Թվային և ֆիզիկական կրիչների հարաբերությունը պարզապես մրցակցություն չէ։ Համացանցային գործունեությունը կարող է տպագիր արտադրանքի պահանջարկ ստեղծել։
Առցանց խանութն ապրանքներն ուղարկում է փաթեթավորմամբ։ Սոցիալական ցանցերում նկարազարդումներ հրապարակող դիզայները կարող է դրանք առաջարկել նաև տպագիր պաստառների տեսքով։ Լուսանկարիչը կարող է թվային արխիվը վերածել գրքի։ Անկախ հեղինակը կարող է նախ համացանցում լսարան հավաքել, ապա թողարկել տպագիր հրատարակություն։
Այս օրինակներում էկրանն օգնում է մարդկանց գտնել, ընտրել կամ պատվիրել ինչ-որ բան։ Տպագրությունն արդյունքին տալիս է այնպիսի ձև, որը կարելի է ստանալ, ցուցադրել, օգտագործել կամ հավաքածուի մաս դարձնել։
Թվային տպագրությունը նաև որոշ նախագծեր ավելի իրագործելի է դարձնում, քանի որ չի պահանջում օֆսեթ տպագրության մեջ կիրառվող տպաձևերի պատրաստում։ Կախված աշխատանքից՝ փոքր տպաքանակներն ու բովանդակությունը մի օրինակից մյուսը փոխելու հնարավորությունը կարող են օգնել հրատարակչին փորձարկել գաղափարը, իսկ ընկերությանը՝ նյութերը հարմարեցնել տարբեր հասցեատերերի։
Տնտեսական հաշվարկը շարունակում է կարևոր մնալ․ նշանակություն ունեն թուղթը, հետտպագրական մշակումը, սարքավորումները, առաքումն ու տպաքանակը։ Բայց տեխնոլոգիաներն ընդլայնել են այն նախագծերի շրջանակը, որոնք կարելի է վերածել տպագիր առարկաների։ Դրանք փոխել են նաև տպագիր արտադրության ընթացքը՝ միաժամանակ մրցակցելով դրա արդյունքի հետ։
Սեփականության զգացումն ու հիշողությունը տպագրությանը մեկ այլ դեր են տալիս
Թվային հասանելիությունը հարմար է, բայց ինչ-որ բանի հասանելիություն ունենալն ու այն սեփական ձեռքում պահելը կարող են տարբեր զգացողություններ առաջացնել։ Պահպանված հղումը կարող է մոռացվել։ Բաժանորդագրությունը՝ ավարտվել։ Ֆայլը կարող է մնալ ինչ-որ թղթապանակում՝ այդպես էլ առօրյա կյանքի մաս չդառնալով։
Ֆիզիկական առարկան տեղ է զբաղեցնում։ Երբ տարածքը սահմանափակ է, դա կարող է թերություն լինել, բայց նույն հատկությունը կարող է առարկային նշանակություն հաղորդել։ Դարակում դրված գիրքը հիշեցնում է տիրոջը իր գոյության մասին։ Շրջանակված տպագիր աշխատանքը դառնում է սենյակի մաս։ Լուսանցքներում արված ձեռագիր նշումները պահպանում են տվյալ ընթերցման հետքերը։
Տպագիր առարկաները կարող են նաև անձնական պատմություն կրել՝ իրենց սկզբնական բովանդակությունից դուրս։ Գրքի ընծայական մակագրությունը, համերգի ծրագիրը կամ ընկերոջ ուղարկած բացիկը տեղեկատվությունը կապում են որոշակի առիթի և մարդու հետ։
Թուղթն անխոցելի չէ, իսկ ֆիզիկական հավաքածուները խնամք են պահանջում։ Այնուամենայնիվ, առարկան պահելու, նվիրելու, նշումներ անելու և հետագայում այն նորից բացահայտելու հնարավորությունն օգնում է հասկանալ, թե ինչու է տպագիր տարբերակը գրավիչ մնում նույնիսկ թվայինի առկայության դեպքում։
Տպագիր նյութերն ու էկրանները լավ են աշխատում միասին
Արդյունավետ հաղորդակցությունը միշտ չէ, որ մեկ ձևաչափից պահանջում է ամեն ինչ անել։ Այն յուրաքանչյուրին օգտակար դեր է հատկացնում։
Տպագիր բրոշյուրը կարող է ծառայությունը ներկայացնել մի քանի խնամքով ընտրված պատկերներով ու բացատրություններով, իսկ կայքը՝ տրամադրել ընթացիկ գներն ու մանրամասն բնութագրերը։ Թանգարանային հրատարակությունը կարող է պահպանել ցուցահանդեսի բովանդակային մեկնաբանությունը, մինչդեռ առցանց էջը հայտնում է աշխատանքային ժամերն ու ամրագրման պայմանները։ Ապրանքի պիտակը կարող է պարունակել հիմնական տեղեկությունը և գնորդին ուղղորդել դեպի ցուցադրական տեսանյութ։
Այս կապերը լավագույնս աշխատում են, երբ տպագիր նյութն ինքնուրույն էլ օգտակար է։ QR կոդը պետք է տանի այնպիսի բովանդակության, որն արժե բացել, իսկ բացվող էջը պետք է հարմար լինի հեռախոսով դիտելու համար։ Թղթից դանդաղ կամ թեմային չառնչվող կայք անցնելը վատացնում է փորձառությունը։
Ձևաչափերի գրագետ համադրումը սկսվում է պարզ հարցից․ ի՞նչ է պետք ընթերցողին այս փուլում։ Երբեմն պատասխանը անմիջապես առցանց գործողություն կատարելն է։ Երբեմն էլ՝ հստակ, ֆիզիկական տեղեկատու ունենալը, որին հնարավոր կլինի վերադառնալ ավելի ուշ։
Տպագրության պահպանումը չի նշանակում, որ ամեն ինչ պետք է տպել
Տպագրության արժեքը բացատրելու համար անհրաժեշտ չէ արդարացնել անիմաստ տպագրությունը։ Ամեն օր փոփոխվող փաստաթուղթը կարող է ավելի լավ ծառայել առցանց։ Հստակ լսարան չունեցող սովորական գովազդային նյութը կարող է քիչ արդյունք տալ՝ անկախ նրանից, թե որքան գրավիչ է դրա ձևավորումը։
Բնապահպանական հարցերն էլ պահանջում են ավելին, քան թղթի ու էկրանների պարզ համեմատությունը։ Տպագրությունը կապված է նյութերի, արտադրության և փոխադրման հետ։ Թվային հաղորդակցությունը կախված է սարքերից, էլեկտրաէներգիայից և ենթակառուցվածքներից։ Յուրաքանչյուր ընտրության ազդեցությունը կախված է նրանից, թե ինչպես է տվյալ արտադրանքը ստեղծվում, օգտագործվում, իսկ վերջում՝ հեռացվում կամ վերամշակվում։
Տպագիր նախագծի նկատմամբ պատասխանատու մոտեցումը կարող է ներառել համապատասխան տպաքանակի ընտրություն, ավելորդ բարդություններից հրաժարում, հարմար նյութերի հասանելիության գնահատում և այնպիսի արտադրանքի ստեղծում, որը մարդիկ պատճառ կունենան պահելու կամ օգտագործելու։ Բնապահպանական առավելությունների մասին պնդումները պետք է լինեն հստակ և հիմնավորված, ոչ թե ենթադրվեն միայն ձևաչափի ընտրությունից։
Լավ մեկնարկ է նպատակը հասկանալը։ Ո՞ւմ է պետք այս առարկան։ Ի՞նչ են անելու դրանով։ Որքա՞ն ժամանակ պետք է դրա տեղեկատվությունն արդիական մնա։ Հստակ պատասխաններն օգնում են նվազեցնել թափոններն ու բարելավել արդյունքը։
Ապագա՝ հիմնված հստակ նպատակի վրա
Էկրանները խորապես փոխեցին հաղորդակցությունը։ Դրանք տպագիր արտադրանքի որոշ տեսակներ պակաս անհրաժեշտ դարձրին և մարտահրավեր նետեցին այն բիզնես մոդելներին, որոնք հիմնված էին տեղեկատվության հասանելիությունը վերահսկելու վրա։ Այդ փոփոխություններն իրական են, և կարոտախտը չի կարող դրանք հետ շրջել։
Բայց տպագրությունը երբեք պարզապես վեբ էջ ցուցադրելու ավելի դանդաղ միջոց չի եղել։ Այն նաև հնարավորություն է ձևավորելու փորձառություն, տեղեկությունը տեղադրելու առարկայի կողքին, պահպանելու հիշողությունը և ստեղծագործական աշխատանքին նյութական ձև տալու։
Դրա ապագան կախված է այս առավելությունները ճանաչելուց և գիտակցված օգտագործելուց։ Գեղեցիկ հրատարակված գիրքը, օգտակար պիտակը, մտածված հրավերն ու հասկանալի ցուցանակը տարբեր ձևերով հիմնավորում են իրենց անհրաժեշտությունը։
Տեխնոլոգիաները չվերացրին տպագրությունը, որովհետև էկրանները չվերացրին այն ֆիզիկական իրավիճակները, որոնցում մարդիկ կարդում են, գնումներ կատարում, սովորում, հանդիպում և հիշողություններ պահպանում։ Տպագրության խնդիրն այդ իրավիճակներին լավ ծառայելն է։ Երբ դա հաջողվում է, թուղթն իր հստակ տեղն ունի էկրաններով լի աշխարհում։