Փաթեթավորումը հասնում է ստացողին՝ պաշտպանելով իր պարունակությունը, ապա բացվում է։ Բրոշյուրը ներկայացնում է ծառայությունը, այն կարդում են ու մի կողմ դնում։ Օրացույցն օգնում է տասներկու ամիս պլանավորել գործերը, բայց նոր հունվարի գալուն պես կորցնում է իր նշանակությունը։
Շատ տպագիր արտադրանքներ անցնում են այս ծանոթ ճանապարհով․ դրանք ստեղծվում են որոշակի խնդրի համար, և երբ այդ խնդիրը լուծվում է, թվում է՝ դրանց օգտակարությունն ավարտվում է։
Բայց ի՞նչ կլինի, եթե առաջին օգտագործման ավարտը հենց սկզբից ներառվի նախագծային առաջադրանքի մեջ։ Ի՞նչ կլինի, եթե տուփն ի սկզբանե նախագծվի այնպես, որ վերածվի դարակի բաժանարարի, օրացույցը՝ բացիկների հավաքածուի, իսկ ապրանքի փաթեթավորման թղթե գոտին՝ իրերի պահպանման համար հարմար պիտակի։
Տպագիր առարկային իսկապես կարելի է նախապես երկրորդ կյանք տալ։ Սակայն դրա համար բավարար չէ վերամշակման նշանի կողքին գրել «Օգտագործեք կրկին»։ Անհրաժեշտ է հենց սկզբից մտածել կառուցվածքի, նյութերի, գրաֆիկական ձևավորման և ապագա օգտագործողի կարիքների մասին։
Ամենահաջող երկրորդ կյանքն այն է, որը մարդը կարող է հեշտությամբ պատկերացնել և որից իսկապես կցանկանա օգտվել։
Երկրորդ կյանքը սկսվում է դեռ տպագրությունից առաջ
Կրկնակի օգտագործումը հաճախ ընկալվում է որպես մի բան, որը տեղի է ունենում դիզայների աշխատանքն ավարտվելուց հետո։ Ինչ-որ մեկը պահում է գեղեցիկ տոպրակը, տարան վերածում մատիտների բաժակի կամ ամուր տուփը թողնում լուսանկարներ պահելու համար։
Առօրյա այս փոքր որոշումները ցույց են տալիս մի կարևոր բան․ մարդիկ արդեն կարողանում են առարկայի մեջ արժեք տեսնել դրա սկզբնական նշանակությունից դուրս։
Դիզայներները կարող են նպատակաուղղված աջակցել այս սովորությանը։ Փոխանակ հույս ունենալու, որ գնորդն ինքնուրույն նոր կիրառություն կգտնի փաթեթավորման համար՝ նրանք կարող են այդ հնարավորությունը ներառել հենց առարկայի կառուցվածքում։
Պատկերացնենք գրենական պիտույքների փաթեթավորում։ Դրա առաջին խնդիրը առաքման ընթացքում նոթատետրերը պաշտպանելն է։ Երկրորդը կարող է լինել դարակում փաստաթղթեր պահելը։ Դրա համար չափերը պետք է համապատասխանեն սովորական թղթերին, կառուցվածքը՝ դիմանա բազմակի օգտագործմանը, իսկ եզրերը բացելուց հետո մնան կոկիկ։
Այսպիսով՝ երկրորդ նշանակությունն ազդում է որոշումների վրա, որոնք ընդունվում են փաթեթավորման՝ տպագրական մեքենա հասնելուց շատ առաջ։
Վերջին պահին ավելացված գեղեցիկ խորհուրդը չի փրկի այն տուփը, որը պատռվում է բացելիս։
Կրկնակի օգտագործումն ու վերամշակումը տարբեր խնդիրներ են լուծում
Առարկայի կրկնակի օգտագործումն ու դրա նյութերի վերամշակումը փոխկապակցված գաղափարներ են, սակայն դրանց հիմքում տարբեր գործընթացներ են։
Վերամշակումը սովորաբար ենթադրում է նյութի հավաքում, տեսակավորում և մշակում, որպեսզի այն դառնա նոր արտադրանքի հումք։ Կրկնակի օգտագործումը թույլ է տալիս պահպանել արդեն գոյություն ունեցող առարկայի մեծ մասը։
Տպագիր թղթապանակը, որը դառնում է փաստաթղթերի դասավորման միջոց, շարունակում է օգտակար դարձնել արդեն կատարված աշխատանքը՝ կտրումը, ծալումը, տպագրությունն ու հավաքումը։ Դրա կառուցվածքը շարունակում է ծառայել։
Սակայն սա չի նշանակում, որ կրկնակի օգտագործումը ցանկացած իրավիճակում ինքնաբերաբար ավելի էկոլոգիական լուծում է։ Բարդ բազմակի օգտագործման փաթեթավորումը կարող է պահանջել լրացուցիչ նյութեր, արտադրական գործողություններ կամ տեղափոխման համար ավելի մեծ տարածք։ Եթե ոչ ոք այն կրկին չօգտագործի, այդ լրացուցիչ ծախսերը կարող են գրեթե ոչ մի օգուտ չտալ։
Հետևաբար հարցը պետք է կոնկրետ լինի․ ո՞ր իրատեսական երկրորդ կիրառությունն է արդարացնում ընտրված նախագծային լուծումները։
Թեթև փաթեթավորումը, որը կարելի է հեշտությամբ վերածել օգտակար առարկայի, երբեմն ավելի հաջող լուծում է, քան բարդ կառուցվածքը, որի վերափոխմամբ գնորդների մեծ մասը երբեք չի զբաղվի։
Սկսեք իրական կարիքից
Ամենատարածված սխալներից մեկը երկրորդ կյանքը հորինելն է՝ ելնելով նրանից, թե առարկան տեսականորեն ինչի կարող է վերածվել, այլ ոչ թե նրանից, թե մարդուն իրականում ինչ է պետք։
Գրեթե ցանկացած փոքր տուփ կարելի է անվանել մատիտների պահոց։ Բայց դա չի նշանակում, որ յուրաքանչյուր տանը ևս մեկ նման պահոց է անհրաժեշտ։
Ավելի հուսալի մեկնակետը ապրանքի, դրա փաթեթավորման և օգտագործողի առօրյա գործողությունների միջև կապն է։
Ստեղծագործական նյութերի փաթեթավորումը կարող է վերածվել նույն նյութերի համար նախատեսված բաժանմունքներով սկուտեղի։ Սեղանի խաղի տուփի ներդիրը կարող է օգնել խաղի ընթացքում դասավորել խաղային տարրերը։ Նոթատետրի փաթաթաթուղթը կարող է դառնալ էջանիշ՝ դրա բաժինների ցանկով։
Նման լուծումները տրամաբանական են, քանի որ կապված են սկզբնական զբաղմունքի հետ։ Գնորդը ստիպված չի լինում նոր սովորություն ձևավորել կամ առարկան պահելու համար այլ պատճառ փնտրել։
Այս կապը նաև օգնում է որոշել ծառայության անհրաժեշտ ժամկետը։ Ժամանակավոր տեսակավորման սկուտեղը պետք է դիմանա կոնկրետ նախագծի ընթացքում օգտագործմանը։ Փաստաթղթերի մշտական պահպանման համար նախատեսված տուփին ավելի մեծ ամրություն է անհրաժեշտ։
«Բազմակի օգտագործման» բնորոշումն ավելի իմաստալից է դառնում, երբ դիզայները կարող է բացատրել, թե ով է առարկան կրկին օգտագործելու, ինչ խնդրի համար և որքան ժամանակ։
Կառուցվածքը հնարավոր է դարձնում մտահղացման իրականացումը
Գրաֆիկան կարող է բացատրել երկրորդ կիրառությունը, բայց հենց կառուցվածքն է որոշում՝ այն կաշխատի՞, թե՞ ոչ։
Պահպանման տարայի վերածվելու համար նախատեսված փաթեթավորումը պետք է բացվի այնպես, որ պատերը մնան անվնաս։ Կարևոր ծալքի միջով անցնող պոկվող ժապավենը կարող է վնասել ապագա կառուցվածքը դեռ վերափոխումն սկսելուց առաջ։
Նույն կերպ՝ բացիկների վերածվելու համար նախատեսված օրացույցին անհրաժեշտ են առանձին հատվածներ, որոնք հնարավոր կլինի կոկիկ առանձնացնել։ Պատկերները պետք է տեղավորվեն այդ հատվածների սահմաններում, իսկ հակառակ երեսին անհրաժեշտ է տեղ թողնել գրելու համար։ Եթե բացիկները նախատեսվում է փոստով ուղարկել, պետք է նաև ստուգել համապատասխան փոստային պահանջները։
Կառուցվածքային փոքր մանրամասները կարող են մեծ նշանակություն ունենալ՝ ամրացնող լեզվակ, կոկիկ պերֆորացիա, կարգավորվող բաժանարար կամ հատված, որը կարելի է ծալել առանց գործիքների։
Երկրորդ նշանակությանն անցումը պետք է քիչ ջանք պահանջի։ Եթե օգտագործողը ստիպված է չափումներ անել, հրահանգ փնտրել, հատուկ սոսինձ գտնել և մի քանի ճշգրիտ կտրվածք կատարել, կրկնակի օգտագործումը վերածվում է առանձին ստեղծագործական նախագծի։ Սա կարող է հարմար լինել ձեռագործով հետաքրքրվող մարդկանց համար, սակայն առօրյա օգտագործումը բարդության այլ մակարդակ է ենթադրում։
Անհրաժեշտ գործողությունների քանակը պետք է համապատասխանի լսարանի հետաքրքրությանը։
Տպագրությունը կարող է ուղղորդել վերափոխումը
Տպագրությունը թույլ է տալիս առարկային բացատրել, թե ինչպես օգտվել իրենից։
Ծալքի գծերը, զուսպ նշանները, կարճ հրահանգներն ու պատկերազարդ քայլերը մարդուն օգնում են հասկանալ, թե ինչպես փոխել առարկայի նշանակությունը։ Այս տեղեկությունը կարելի է տեղադրել փաթեթավորման ներսում, որպեսզի այն տեսանելի դառնա հենց անհրաժեշտ պահին։
Օրինակ՝ ներքին հատվածում կարող է լինել կարճ հրահանգ․ «Այս փեղկերը ծալեք դեպի ներս՝ պահպանման երկու բաժանմունք ստանալու համար»։ Համապատասխան փեղկերը կարելի է նշել միանման խորհրդանիշներով։
Այս մոտեցման դեպքում տպագիր մակերեսը դառնում է առարկայի գործառույթի մի մասը։
Տպագրությունը կարող է նաև ավելացնել երկրորդ օգտագործման համար անհրաժեշտ տարրեր։ Պահպանման տուփի վրա կարելի է գրառումների դաշտեր նախատեսել։ Ստեղծագործական նյութերի սկուտեղի վրա՝ բաժանմունքների անվանումներ։ Էջանիշի վերածվող փաթեթավորման թղթե գոտու վրա՝ ընթերցանության փոքր օրագիր։
QR կոդը կարող է տանել դեպի լրացուցիչ հրահանգներ, սակայն հիմնական վերափոխումը ցանկալի է հասկանալի դարձնել նաև առանց դրա։ Մի քանի տարվա օգտագործման համար նախատեսված առարկայի օգտակարությունը չպետք է ամբողջությամբ կախված լինի վեբէջի հասանելիությունից։
Լավ հրահանգները նվազեցնում են անորոշությունը։ Դրանք հաջորդ քայլը դարձնում են ակնհայտ՝ առարկան տեխնիկական մանրամասներով չծանրաբեռնելով։
Բրենդային ձևավորումը պետք է տեղ թողնի առօրյա օգտագործման համար
Փաթեթավորումը կարող է տպավորիչ տեսք ունենալ խանութում և միաժամանակ անհարմար լինել տանը պահելու համար։
Խոշոր գովազդային գրությունները, սեզոնային կարգախոսներն ու կրկնվող լոգոները կարող են արդյունավետ լինել վաճառքի պահին։ Սակայն դրանք միշտ չէ, որ տեղին են այն առարկայի վրա, որը մարդը ցանկանում է դնել աշխատասեղանին կամ դարակում։
Երկրորդ կյանքը նախագծելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել միջավայրի այս փոփոխությունը։
Տարբերակներից մեկը ամենաարտահայտիչ բրենդային տարրերը հանվող փաթեթավորման գոտու վրա տեղադրելն է։ Մյուսը երկկողմանի կառուցվածք ստեղծելն է, որը առաջին օգտագործումից հետո կարելի է շրջել կամ ծալել՝ ավելի չեզոք կողմը դեպի դուրս։
Առարկան կարող է շարունակել պահպանել բրենդի ճանաչելիությունը գույնի, պատկերազարդման կամ փոքր նշանի միջոցով։ Միաժամանակ այն պետք է հեշտությամբ տեղավորվի օգտագործողի առօրյա միջավայրում։
Այստեղ առևտրային դիզայնի համար հետաքրքիր հարց է առաջանում․ մարդը կցանկանա՞ պահել այս առարկան, եթե բրենդի նկատմամբ առանձնահատուկ կապվածություն չունի։
Եթե պատասխանը դրական է, ուրեմն օգտակարությունն ու արտաքին տեսքն իսկապես կատարում են իրենց գործը։
Տպագիր հրատարակությունները նույնպես կարող են երկրորդ կյանք ունենալ
Փաթեթավորումը կրկնակի օգտագործման փորձարկումների ակնհայտ ուղղություն է, սակայն այս գաղափարը տարածվում է նաև տպագիր այլ ձևաչափերի վրա։
Պատի օրացույցը կարող է ներառել առանձնացվող գեղարվեստական պատկերներ։ Միջոցառման ծրագիրը կարող է պարունակել շրջակայքում զբոսնելու երթուղու քարտեզ, որից հնարավոր կլինի օգտվել նաև միջոցառումից հետո։ Ուսումնական ձեռնարկը կարող է ներառել տեղեկատու քարտեր, որոնք օգտակար կլինեն նույնիսկ բոլոր վարժություններն ավարտելուց հետո։
Յուրաքանչյուր դեպքում էջադրումը պետք է հաշվի առնի հետագայում մասերի բաժանվելու հնարավորությունը։
Գեղեցիկ պատկերը դժվար է կախել պատից, եթե դրա հակառակ երեսին կարևոր տեքստ է տպված։ Պոկվող տեղեկատու քարտը պակաս հարմար է դառնում, եթե այն առանձնացնելիս վնասվում է մեկ այլ անհրաժեշտ էջ։
Դիզայները պետք է որոշի, թե որ մասերն ունեն ժամանակավոր նշանակություն, և որոնք արժե պահպանել։
Երբեմն ամենահաջող երկրորդ կյանքն ընդհանրապես ֆիզիկական վերափոխում չի պահանջում։ Լավ մտածված տեղեկատու բաժինը կարող է պահպանել հրատարակության արժեքը դրա հիմնական խնդիրն ավարտվելուց հետո։ Օրինակ՝ համաժողովի մասնակցի ուղեցույցը կարող է շարունակել օգտակար լինել հստակ կազմակերպված տերմինաբանական բառարանի կամ գործնական ստուգաթերթի շնորհիվ։
Երկարակեցությունը կարող է կախված լինել բովանդակությունից ոչ պակաս, քան կառուցվածքից։
Նյութերը պետք է համապատասխանեն երկու նշանակություններին էլ
Երկրորդ կիրառությունը նոր պահանջներ է առաջադրում։
Առաքման ընթացքում ապրանքը պաշտպանելու համար հարմար նյութը պարտադիր չէ, որ համապատասխանի ամեն օր օգտագործվող դասավորման տուփին։ Խանութի դարակում գրավիչ տեսք ունենալու համար ստեղծված մակերեսը կարող է անհարմար լինել ձեռքով գրելու համար։ Մեկանգամյա օգտագործման համար նախատեսված ծալքը կարող է արագ թուլանալ բազմակի բացվելուց։
Նախատիպերը պետք է փորձարկել ենթադրվող երկրորդ օգտագործման պայմաններում։
Պետք չէ նաև ենթադրել, թե նյութը հարմար է ցանկացած խնդրի համար միայն այն պատճառով, որ մաքուր և ամուր տեսք ունի։ Օրինակ՝ տպագիր փաթեթավորումը սննդի հետ շփվող առարկայի վերածելու համար անհրաժեշտ է ստուգել նյութերի պիտանիությունը և համապատասխան պահանջների պահպանումը։
Հաճախ ավելի հեշտ է ընտրել երկրորդ նշանակություն, որը համապատասխանում է նյութի արդեն հայտնի հատկություններին։
Կարևոր է մտածել նաև այն մասին, թե ինչ է լինելու առարկայի հետ ծառայության ավարտից հետո։ Ամրության համար ավելացված ծածկույթները, սոսինձներն ու բաղադրիչները կարող են ազդել հետագա վերամշակման հնարավորությունների վրա։ Նախագծային լուծումները պետք է հաշվի առնեն ամբողջ հաջորդականությունը՝ առաջին օգտագործումը, երկրորդ օգտագործումը և վերջնական հեռացումը։
Փորձարկեք մարդկանց վարքը, ոչ միայն նախատիպը
Նախատիպը կարող է իդեալական ծալվել դիզայների սեղանին և միաժամանակ չաշխատել գնորդի ձեռքում։
Մարդիկ կարող են փաթեթավորումն այլ կերպ բացել, չնկատել հրահանգը կամ նախընտրել անմիջապես ազատվել դրանից։ Նրանց կարող է դուր գալ գաղափարը, բայց տանը տեղ չգտնվի ստացված առարկայի համար։
Հետևաբար օգտակար փորձարկումը ներառում է դիտարկում։
Մարդը հասկանո՞ւմ է երկրորդ նշանակությունն առանց երկար բացատրությունների։ Կարողանո՞ւմ է կատարել վերափոխումը։ Արդյունքը համապատասխանո՞ւմ է հայտարարված խնդրին։ Շարունակո՞ւմ է օգտագործել առարկան, երբ սկզբնական հետաքրքրությունն անցնում է։
Այս հարցերն օգնում են գրավիչ գաղափարը տարբերել գործնական արտադրանքից։
Դրանք նաև նպաստում են ավելի ճշգրիտ ձևակերպումներին։ «Նախագծված է պահպանման սկուտեղի վերածվելու համար» արտահայտությունը նկարագրում է նախատեսված գործառույթը։ Թափոնների կամ շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության նվազեցման մասին պնդումը պահանջում է ապացույցներ, որոնք դուրս են միայն այդ գործառույթի առկայության սահմաններից։
Դիզայնը հնարավորություն է ստեղծում։ Իրական օգտագործումն է որոշում՝ այն օգուտ տալի՞ս է, թե՞ ոչ։
Դիզայն՝ շարունակության հեռանկարով
Տպագիր առարկայի առաջին նշանակությունը պարտադիր չէ, որ միակը լինի։
Ծալքերը կարող են այն պատրաստել մեկ այլ խնդրի համար։ Գրաֆիկան կարող է բացատրել այդ խնդիրը։ Նյութերը կարող են ապահովել հետագա օգտագործումը։ Բովանդակությունը կարող է պահպանել արժեքը սկզբնական իրադարձության ավարտից հետո։
Գլխավոր խնդիրն այն է, որ այս հնարավորությունները բնական ընկալվեն։
Մարդիկ դժվար թե պահպանեն ստացած յուրաքանչյուր փաթեթավորումը, բրոշյուրը կամ օրացույցը։ Եվ կրկնակի օգտագործման համար պետք չէ յուրաքանչյուր տպագիր արտադրանք դարձնել ավելի ծանր կամ բարդ։ Որոշ առարկաներ ավելի լավ է նախագծել այնպես, որ դրանք արդյունավետ կատարեն մեկ խնդիր, ապա մտնեն թափոնների հավաքման ու վերամշակման համապատասխան համակարգ։
Բայց այնտեղ, որտեղ կա հստակ երկրորդ նշանակություն, տպագիր արտադրանքի դիզայնը կարող է այն հասանելի դարձնել։
Ամենահամոզիչ արդյունքը կարող է միանգամայն սովորական լինել՝ տուփ, որի մեջ հարմար է պահել անհրաժեշտ թղթերը, ձեռքի տակ հայտնված էջանիշ կամ տեղեկատու քարտ, որը ցանկություն է առաջացնում պահել աշխատատեղի կողքին։
Առարկան երկրորդ կյանք է ստանում, երբ շարունակում է խնդիր լուծել։ Այդ պահը հաշվի առնելով նախագծել՝ նշանակում է տեսնել գնումից այն կողմ և ուշադրություն դարձնել նրան, թե դրանից հետո ինչն օգտակար կլինի մարդուն։