Պատմության մեծ ավանդույթում հերոսները ժամանակին սահմանվում էին իրենց առաքինությամբ։ Նրանք խիզախ էին, բարոյապես անթերի, անձնուրաց և հաճախ՝ մեծ գործերի համար կանխորոշված։ Էպիկական պոեմներից մինչև վաղ շրջանի վեպեր, հերոսը հանդիսանում էր այն իդեալը, որին պետք է ձգտել։ Սակայն գրականության զարգացման ընթացքում մի պահ ինչ-որ բան փոխվեց։ Ընթերցողները սկսեցին ձգվել դեպի կերպարներ, որոնք ոչ թե առաքինության մարմնավորում […]
Պատմությունների լայն աշխարհում՝ լինի դա գրականություն, կինո կամ բանավոր ավանդույթ, կա մի տարր, որը մշտապես որոշում է՝ արդյոք պատմությունը կմնա հիշողության մեջ, թե արագ կմոռացվի․ դա կերպարներն են։ Սյուժեն կարող է առաջ մղել պատմությունը, իսկ միջավայրը՝ ստեղծել մթնոլորտ, բայց հենց կերպարներն են, որ տալիս են պատմությանը հուզական խորություն։ Եվ հատկապես բարդ կերպարներն են՝ բազմաշերտ, հակասական, […]
Ինքնությունը գրականության ամենակայուն և միաժամանակ ամենաբարդ թեմաներից մեկն է։ Դարերի ընթացքում, տարբեր մշակույթներում և ժանրերում, գրողները մշտապես վերադառնում են նույն հարցին՝ ո՞վ եմ ես։ Սա հարց է, որի համար հեշտ պատասխան չկա, քանի որ ինքնությունն ինքնին հաստատուն չէ։ Այն փոխվում է, ճեղքվում, վերակառուցվում և զարգանում՝ հիշողության, հասարակության, հարաբերությունների և ժամանակի ազդեցության ներքո։ Ինքնության որոնման մասին […]
Ազատությունը մարդկային մտածողության ամենահզոր և միաժամանակ ամենաբարդ հասկացություններից մեկն է։ Այն ոգեշնչում է հեղափոխություններ, ձևավորում է ինքնություններ և սնուցում ինչպես անձնական, այնպես էլ հավաքական պայքարներ։ Սակայն, որքան էլ կարևոր լինի, ազատությունը չունի միանշանակ և համընդհանուր սահմանում։ Ի՞նչ է նշանակում լինել ազատ։ Արդյոք ազատությունը սահմանափակումների բացակայությո՞ւնն է, թե՞ նպատակային գործելու կարողությունը։ Արդյոք այն քաղաքական է, հոգեբանական, […]
Հնագույն էպոսներից մինչև ժամանակակից գրական գլուխգործոցներ՝ իշխանության և հավակնության թեմաները մշտապես եղել են պատմությունների կենտրոնում։ Դրանք այն ամենակայուն ուժերից են, որոնք ձևավորում են մարդկային վարքը՝ առաջնորդելով հերոսներին կամ դեպի մեծություն, կամ դեպի կործանում։ Մեծագույն վեպերից շատերում հավակնությունը պարզապես հաջողության հասնելու ցանկություն չէ․ այն դառնում է համակուլ ուժ, որը փորձության է ենթարկում բարոյական սահմանները, խեղաթյուրում իրականության […]
Սերը գրականության ամենահավերժական թեմաներից մեկն է։ Դարերի ընթացքում, տարբեր մշակույթներում և ժանրերում, գրողները կրկին ու կրկին անդրադարձել են սիրո, կրքի, նվիրումի և մարդկային կապի պատմություններին։ Սակայն նույնքան հաճախ այս սիրո պատմությունները միահյուսվում են կորստի, տառապանքի և ողբերգության հետ։ Հին առասպելներից մինչև ժամանակակից վեպեր՝ սիրո և ողբերգության կապը գրեթե անբաժանելի է թվում։ Բայց ինչո՞ւ։ Ինչո՞ւ են […]
Մեկուսացումը դասական գրականության մեջ ամենակայուն և հոգեբանական առումով ամենախորքային թեմաներից մեկն է։ Դարերի ընթացքում հեղինակները բազմիցս անդրադարձել են մարդուն՝ կտրված շրջապատող աշխարհից՝ ֆիզիկապես, հուզականորեն կամ սոցիալական առումով։ Անկախ նրանից՝ դա բառացի մենակություն է, հասարակության ներսում օտարացում, թե ներքին հոգեբանական հեռավորություն, մեկուսացումը գրողներին հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել մարդկային դիմադրողականության, ինքնության, բարոյականության և կապերի սահմանները։ Դասական վեպերում […]
Լույս է տեսել «ԳՅՈՒՄՐԻ. Սև տուֆի վերնաքուլյար» գրքի երկրորդ հրատարակությունը՝ մի նախագիծ, որը զգալիորեն դուրս է գալիս ֆոտոալբոմի կամ ճարտարապետական ուսումնասիրության սահմաններից։ Սա բարդ, բազմաշերտ օբյեկտ է, որտեղ քաղաքը դիտարկվում է որպես նշանների համակարգ, իսկ նյութը՝ որպես լեզու։
Լուսանկարների հեղինակը Անդրեյ Իվանովն է։ Սակայն իրականում սա պարզապես լուսանկարչի հայացք չէ․ սա փորձ է ֆիքսելու Գյումրիի մշակութային […]
Առաջին հայացքից պատմությունները խիստ կապված են այն վայրերի հետ, որտեղից նրանք ծագում են։ Տոկիոյում տեղի ունեցող վեպը փոխանցում է ճապոնական կյանքի ռիթմերը, Իտալիայում ստեղծված ֆիլմը արտացոլում է միջերկրածովյան ջերմությունն ու սոցիալական հարաբերությունները, իսկ հայկական հեքիաթը կրում է լեռնային բնապատկերների և դարավոր ավանդույթների շունչը։ Այնուամենայնիվ, այս մշակութային տարբերությունների պայմաններում աշխարհի տարբեր ծայրերում գտնվող ընթերցողները և հանդիսատեսը […]
Աշխարհում, որը ձևավորվել է սահմաններով, լեզուներով և խորապես արմատավորված մշակութային ինքնություններով, «համամարդկային» գրքի գաղափարը կարող է գրեթե պարադոքսալ թվալ։ Ինչպե՞ս կարող է մեկ լեզվով գրված և կոնկրետ ժամանակի ու վայրի մեջ արմատավորված պատմությունը արձագանք գտնել տարբեր մայրցամաքների և սերունդների ընթերցողների մոտ։ Եվ այնուամենայնիվ կան գրքեր, որոնք հենց դա էլ անում են։ Դրանք հեշտությամբ անցնում են […]
